Beschouwt de data ongeschminkt!

De internetdienst Alexa registrert gebruiksstatistieken van aparte websites. Door middel van de Alexa Toolbar worden webpaginaopvragen, reikwijdte en rang van de webpagina geschat. Er zijn discussies erover of de schattingen juist zijn wat niet te verwonderen zijn zou, aangezien de resultaten door de methode mede bepald worden en overeenkomstig geoptimeert worden kunnen. Maar men krijgt tenslotte iede dag nieuwe meetwaarden.

Bij Alexa bestaat voor de populaire websites de mogelijkheid het verloop van de gebruiksstatistieken in een diagram te bekijken. Op die manier kan men bijv. nakijken hoe zich het gebruik van de website van Apple over de jaren ontwikkelt heeft. Als men het diagram bekijkt, kan men rechts beneden een soort regelaar zien. Als men met met de muis over de regelaar gaat verschijnt de tooltip “Graph Smoothing”. De regelaar staat per standaard op het hoogste van vier niveaus. De lijn die men het eerst te zien krijgt is dus sterk glad gemaakt.

Als men een lijn glad maakt verwacht men trends beter herkennen te kunnen. Dit is wel een leuke ding, men zou nochtans proberen de regelaar naar links te verschuiven en de originale data te bekijken. Op die manier kan men herkennen hoe sterk de dagelijkse data varieren. Deze variaties treden ook dan op zonder dat een bijzondere gebeurtenis of een verandering in het gemiddelde opgetreden is. In de statistiek praat men over twee soorten van fouten:

• Als men concludeert dat een bijzondere gebeurtenis opgetreden is hoewel het niet het geval is.
• Als men concludeert dat niets bijzonders opgetreden is hoewel het wel het geval is.

Omdat men normaal niet beide fouten voorkomrn kan moet men vastleggen wanneer men van ongewone waarden spreken kan. Om zo een vastlegging uitvoeren te kunnen moet men weten hoe sterk de waarden in het normale geval varieren. Toegepast op het diagram betekent dit dat men de niet glad gemaakte lijn benodigt om te zien waar er dagen met ongewone websitegebruik zijn of de waarden zich echt veranderd hebben.

Als men statistische methodes, die voor aparte waarden in een tijdreeks bepaald zijn, op glad gemaakte waarden toepast komt men tot foute conclusies.

Statisticus-uitschelding 1 - Hoe reageert men op verkeerde statistische interpretaties?

Het probleem bij de toepassing van statistiek is dat het tot verkeerde statistische interpretaties komen kan. Een aanschouwelijke voorbeeld kwam van de Beierse politicus Franz Josef Strauß:

“Twee mannen zitten in een herberg. De ene eet een hele kalfsschenkel op, de andere drinkt twee maten (liters) bier. Statistisch beschouwt is dit voor elke een maat bier en een halve schenkel - maar de ene heeft zich overeten, de andere is bezopen.”

Aan de hand van de manier hoe ze op zo een voorbeeld reageren kan men de mensen in twee groepen indelen:

1. De ene groep ziet dit voorbeeld als een bewijs ervoor dat statistiek tot misleiding dient, overbodig is en slechts door weinig realistische fantasten gevolgt wordt.
2. De andere group trekt uit het voorbeeld de conclusie dat het gemiddelde blijkbaar niet altijd alles omschrijven kan en men zich op de ene kant deze omstandigheid bewust te zijn heeft en men op de andere kant proberen zou de door statistiek gewonene conclusies verder te verdiepen.

De lezer mag zich een beeld ervan maken welke reactie ons op lange termijn verder brengen zou. Het resultaat van de keuze laat zich ook op andere situaties overdragen waar er bij gedachtegangen, methodes en producten onduidelijkheden of problemen zijn.

Hoe succesvol is de “Bild am Sonntag”?

In januari 2008 is bij Bild.de de succesmelding verschenen, dat steeds meer lezers aan de kiosk naar de zondagskrant “Bild am Sonntag” (BamS) grijpen. Aanleiding voor deze melding was de nieuwste “Media-Analyse” waarna de krant 11,25 miljoenen lezers heeft, wat een stijging van 640.000 lezers tegenover het vorige jaar betekent. Basis was de halfjaarlijkse enquête onder meer dan 38.000 burgers naar hun leesgewoonten in opdracht van de Arbeitsgemeinschaft Media-Analyse. De periode van de enquête was van maart tot september 2007.

Op deze melding is er een bijdrage in BILDblog.de, een website die het zich tot hun opdracht gemaakt heeft de verslaggeving van de “Bild”-krant en hun spruiten door belangrijke inlichtingen te completeren. In het verslag over de succesmelding bringen ze de door de IVW vastgestelde verkoopte oplage van de “Bild am Sonntag” in. Deze is sinds 1998 om 750.000 exemplaren teruggegaan, wat met een daling van 30 percent overeenkomt. Dit demonstreert duidelijk dat de in de melding van Bild.de gebruikte onderstelling, uit de lezerschap op de verkoop concluderen te kunnen, blijkbaar fout is. Als een theorie fout blijkt moet ze zoals men weet gewijzigt worden.

Dat aan de kiosk steeds meer lezers naar “Bild am Sonntag” grijpen klopt dus niet. Is ten minste de melding juist dat steeds meer lezers naar “Bild am Sonntag” grijpen?

De bevraging heeft zoals gezegt gebleken dat het aantal van de lezers van de “Bild am Sonntag” tegenover het vorige jaar om 640.000 toegenomen heeft. Als men de resultaten van de laatse 5 jaren bekijkt, blijkt het dat er pas sinds ca. 1 jaar steeds meer lezers van de “BamS” zijn omdat er slechts in de laaste twee analyses een stijging tegenover het vorige jaar was. Als men de laatste 5 jaren bekijkt kan men ervan uitgaan dat de lezerschap gelijk blijft. De 11,25 miljoenen van de laatste analyse vormen weliswaar een hoogtepunt, maar de waarde is niet ongewoon. Een trend kan men evenzo niet noodzakelijk vaststellen. De stijging van de laatste jaar wijst niet erop maar kan door toevallige fluctuaties verklart worden.

Met de aanwezige gegevens kan men ervan uitgaan dat de lezerschap van de “Bild am Sonntag” in de laatste jaren gelijk gebleven is, het aantal van de mensen daarentegen, die aan de kiosk naar de krant grijpen, gedaalt is. Het blijft alleen de vraag waarom uit de melding van Bild.de iets anders blijkt.

Gecartografeerde criminaliteit

Een verdere voorbeeld voor de mogelijkheden van het internet is de Misdaadkaart. Op deze website worden de Nederlandse politierapportages geanalyseerd en de delicten of een kaart genoteerd. Erbij worden de in de berichten genoemde plaatsen en straten als basis genomen. De bezoeker heeft de mogelijkheid naar meldingen over bepaalde delicten te zoeken en de resultaten op plaats oft. postcode te verfijnen. Aangezien dat men ervan uitgaan kan dat de rapportagepraktiek ten minste binnen een gemeente konsistent is kan men zich op deze manier een overzicht over de veiligheid in een bepaalde buurt verschaffen. Via een op de kaart genoteerde delict kan men ook de bijbehorende melding opvragen.

Het succes van de website heeft de bedrijvers van de website aangemoedigt om het principe op verdere projecten toe te passen. Naast een Nieuwskaart was ook een Duitse versie van de Misdaadkaart opgericht. Ook op de Krimikarte worden politierapportages geanalyseerd en kan de bezoeker na delicten in een bepaalde regio zoeken. Wel zit deze kaart nog in het ontwikkelingsstadium. Zo worden bijv. in Aachen soms niet de juiste straten toegekend. Aangezien dat het concept zeer ondersteunenswaardig is zou het aanradbaar zijn aan de verbetering van de Krimikarte mee te werken. Een mogelijkheid van medewerking is de berichten te lezen en de bedrijvers over de juiste straten te informeren.

IENS - een Nederlandse restaurantgids

Wie eten gaan wil en niet weet waarheen die raadplegt een restaurantgids. Het internet maakt het mogelijk dat het zoeken ook online uitgevoerd worden kan. Op die manier kunnen in het Guide Michelin of in het Gault Millau genoteerde restaurants opgespoert worden. Wel zijn er slechts een beperkte aantal restaurants genoteerd.

In Nederland is er met IENS een restaurantgids die door meningen en beoordelingen van de restaurantbezoekers samengesteld wordt. Op die manier is een index van 17.000 restaurants tot stand gekomen over die 70.000 bezoekers hun mening geuit hebben. Bezoekers kunnen aan de restaurantkritiek deelnemen door korte meningen te schrijven of door middel van een formulier een beoordeling af te geven waarin voor eten, service en decor cijfers gegeven worden. Op de website bestaat de mogelijkheid via de plaats en de keuken en een reeks verdere kriteria zoals toegankelijkheid en buiten eten het passende restaurant te zoeken. Door de grote basis kan men zowel toprestaurants als ook voordeligere vormen zoals fast-food-restaurants, ijssalons, juicebars of pannekokenhuizen doorzoeken. De zoekresultaten kunnen op straat, plaats of het cijfer voor het eten gesorteerd worden.

Die bij IENS samengestelde beoordelingen zijn ook in boekvorm aanwezig. Voor iede in de boeken genoteerde restaurant zijn er informaties en een korte omschrijving die uit de berichten van de bezoekers ontstaat.

De grote breedte van genoteerde restaurants leidt soms tot verbazende resultaten. Zo heeft het Toine Hermsen in Maastricht, het restaurant van de gelijknamige topkok, volgende cijfers:

• eten: 8.6
• service: 7.8
• decor: 7.6

Het ijssalon Oberije in Brunssum heeft volgende cijfers:

• Essen: 8.8
• Service: 7.9
• Dekor: 7.8

Het eten van het ijssalon heeft dus een betere beoordeling als het eten van het toprestaurant verkregen. Dit maakt duidelijk dat men de cijfers in samenhang met de keuken en de prestaties voor de gegeven klanten te bekijken heeft. In een soortgelijke samenhang heeft de Amerikaanse filmrecensent Roger Ebert geargumenteert dat men, als men een vriend vraagt of de film Hellboy goed is, niet vraagt of die vergleken met Mystic River goed is, maar of die vergleken met The Punisher goed is. Voor onze voorbeeld betekent dit dat men, als men in Zuid-Limburg edel te eten wenst, het Toine Hermsen in overweging nemen mag. Wil men ijs eten gaan en is men in de buurt van Brunssum, mag men het Oberije opzoeken. Als men ervan afziet dat men over restaurants zoals het Toine Hermsen elders misschien meer ervaren kan heeft de bezoeker van de IENS-website de mogelijkheid zich aan de hand van de commentaren van de andere bezoekers een beeld te maken.

Cafés in Nederland

In Nederland vormen cafés een populaire ontmoetingspunt (in dit geval behoren ook kroegen en bars tot de cafés). Ze worden ook de “huiskamers van de samenleving” genoemd welke door sfeer en gezelligheid onderscheiden. Het typische voorbeeld is het bruin café. Het bruin in deze café komt door jarenlang roken tot stand (hedendaags wordt ook kleur gebruikt). Cafés zijn in de zuidelijke provincies Limburg en Noord-Brabant bijzonder verspreid, maar ook in het overige land zijn vele plekken te vinden waar men aanleggen kan.

Wie gesteld tegeover de grote keuze een referentie hebben wil kan de Café Top 100 raadpleggen. Misset Horeca, een vakblad voor de horeca, begon in 1994 met een competitie om klanten en ondernemers op goede cafés te wijzen. Daartoe worden elke jaar 10 cafés uit een lijst met 40-50 geselecteerde cafés genomineerd. Onder de finalisten was het Café van het Jaar gekozen. Sinds 2003 wordt jaarlijks een lijst van de 100 beste cafés gepubliceerd. De titel “Café van het Jaar” gaat aan het eerste café op de lijst. Over de resultaten bepaalt steeds een jury die de cafés naar volgende onderdelen beoordeeld:

• gastvrijheid
• sfeer en uitstraling
• hygiëne
• productbehandeling
• de ondernemer/kastelein

De actuële lijst van de 100 beste cafés is hier te zien. Om het zoeken te preciseren kan men ook een bepaalde provincie kiezen. Ertoe komen aanraders die niet juist in de top 100 gekomen zijn. Een café die de titel Café van het Jaar verkregen heeft wordt voor ten minste drie jaren in de eregalerie opgenomen en in die tijd uit de ranglijst genomen. Voor elke genoemde café kan men informaties afroepen.

Deze website zou voor elke startende cafébezoeker een goede basis vormen in die tevens verschillende soorten cafés bevat zijn. De beoordelingen zijn subjectief uitgesproken maar men heeft de mogelijkheid deze tijdens een bezoek te verifiëren en eventueel nieuwe ontdekkingen te maken. Ten slotte zou men bedenken dat er in Nederland meer dan 10.000 cafés zijn.

Nederland vanuit de lucht

Om een spreekwoordelijke overzicht over Nederland te krijgen zijn boeken met opnames van Karel Tomeï aan te bevelen. Actuële voorbeelden zijn “Over Holland” en “De Bovenkant van Nederland” 1-3. De sterke zijde van de opnames ligt in de beeldcompositie waardoor mooie en vaak verbluffende perspectieven ontstaan. Voorbeelden ervoor zijn op de webseite van de fotograaf te bewonderen waar ook beelden uit andere landen te zien zijn.

Eisen aan een statisticus

Vraag: Als men na een loopbaan als statisticus streeft, volgens welke criteria zou in school oft. universiteit erover beslist worden of hij of zij de overeenkomstige opleiding doorlopen mag?

Als iemand met “turnen oft. economisch politiek” antwoord zou hij in het Ministerie voor onderwijs of in de universitaire administratie werken. Dit klinkt vreemd maar volgt uit mijn ervaringen:

Als leerling ben ik in sport niet bijzonder goed gewezen. Met sport bedoel ik dat waarna men in het vak “sport” beoordeeld wordt. In het bijzonder kwam ik niet klaar. Dit is zo erg geworden dat ik tijdens een klas gevaar liep niet over te gaan. Ten slotte war er toch een uitweg, maar als deze niet geweest was zou ik niet ertoe gekomen zijn mijn eindexamen te doen oft. te studeren.

Tijdens mijn studie had ik mij eerst voor economie als bijvak ingeschreven omdat ik daar ergens mijn statistische kennis gebruiken wilde. Aan de Universiteit Dortmund behoorden bij de basisstudie de vakken micro-economie, macro-economie en economische politiek. Om het voordiploma te krijgen was het nodig en elke van deze vakken een tentamen te schrijven en ervoor te slaan. De zakaandelen zijn als volgt geweest:

• micro-economie: ca. 1 van 3,
• macro-economie: ca. 1 van 3,
• economische politiek: ca. 2 van 3.

Vanuit de optiek dat men voor elke tentamen slaan moet heeft hoogstens een derde van de deelnemers de kans om aan de hoofdstudie deel te nemen. Als men ondersteld dat de tentamensprestaties onafhankelijk van elkaar zijn zou het zelfs beteken hebben dat slechts ca. 15 procent van de studenten verder gekommen zullen. Verzwarend kwam ertoe dat men na het derde zakken niet met de studie doorgaan mogen zou. Dit zou niet alleen het bijvak betrokken hebben maar de gehele studie. Daar heb ik de voor de tentamens zover geslaan. In economie zag de situate zo uit dat ik voor micro- en macroeconomie geslagt en in economische politiek twee keer gezakt ben. Nu stond ik voor de keuze mijn bijvak te wisselen of een derde poging bij een tentamen te doen waar ik geen plan hadde hoe ik ervoor slaan zou kunnen. Het is toereikend erop te wijzen dat ik geen fan van Russisch roulette ben.

Samengevat levert dit de kwestie op of iemand die zich op een gebied weten eigen maken wil/zou niet alleen naar beoordeeld worden zou of hij het talent ervoor bezit en deze persoon inspanningen hoofdzakelijk op het leren van deze  gebied richten zou. In beide van mij beschreven situaties was het in ieder geval niet mogelijk.

Het nieuwe Europa, maar geen neues Europa

Toen ik het laatste December in de Selexyz-boekenwinkel van Maastricht rondkijkte, zag ik het nieuwe boek van Michael Palin “Het nieuwe Europa” in welke hij over zijn reis door Oost-Europa bericht. Michael Palin is velen als lid van de comediegroep Monty Python bekend. Vanaf het einde van de jaren 80 begon hij bij BBC een reeks van reisdocumentaties te presenteren ten welke telkens een boek volgte. De berichten leidten tot een gestegen interesse de beschreven plaatsen te bezoeken.

Nadat ik de Nederlandse vertaling van het boek gezien heb wilde ik bij Amazon naar de Duitse vertaling zoeken. Als het bleek is er geen. Ermee bedoel ik niet alleen dat er op het ogenblik geen Duitse uitgave is maar ook in de volgende tijd omdat men het anders reserveren mag. Dit begrijp ik uit de volgende redenen niet:

• Als gesegt heeft Michael Palin zich met zijn reisverhalen een naam gemaakt.
• Oost-Europa is een gebied die een eeuwenlange historische relatie met Duitsland een Oostenrijk had. Een boek die iemand na het val van het Ijzeren Gordijn landen en mensen voor de eigen huisdeur nader brengt zou eigenlijk belangstelling wekken (de voormalige DDR wordt ook beschreven).
• Als men Duitsland een Oostenrijk optelt komt men op een bevolking van ca. 90 miljoenen mensen met overeenkomstig grote potentiële lezerspubliek.

Het blijft dus de vraag waarom er van zo een boek een Nederlandse vertaling is maar geen Duitse.

Behalve de mogelijkheid de originele versie te bestellen hebben de Duitse lezers die het Engels beheersen ook de mogelijkheid het boek op zijn website te lezen.

Deutsche Bahn acht Nederlandse traditie

De stad ’s-Hertogenbosch is de hoofdstad van de provincie Noord-Brabant. Ze bezit een van de oudste en meest compleet bewaarde binnenstad in Nederland. Als voorbeeld zou op deze plek slechts de Sint-Janskathedraal genoemd worden. In de binnenstadt zijn vele mogelijkheden voor het shopping en het uitgaan. De omgeving van de stad is eveneens een bezoek waard. Ook vanuit het economische standpunt behoort ’s-Hertogenbosch bij de belangrijke centra.

’s-Hertogenbosch wordt in de volkse taal met Den Bosch aangeduid. De officiële naam was1996 bij wet vastgelegt. Om het gebruik van de traditionele naam te bevorderen is er sinds 1993 een vereiniging. Ze zorgt ervoor dat kaarten, telefoongidsen en wegwijzers de correcte plaatsnaam gebruiken. Een soortgelijke geval is de stad ’s-Gravenhage de internationaal als Den Haag oft. andere in een land gebruikelijke variaties bekend is (bijv. The Hague in het Engels of La Haye in het Frans). Om deze reden gebruikt de stad zelfs de verkorte plaatsnaam.

Het interessante aan deze verhaal is dat de Deutsche Bahn deze traditie acht. Tenminste doet ze het bij de kaartautomaten. Als men daar een treinkaartje kopen wil moet men een vertrek- en een aankomststation invoeren. Als men de traditie minacht en probeert “Den Bosch” of “Hertogenbosch” in te voeren kan de kaartautomaat niets ermee beginnen. Als men het met een “S” probeert verschijnt onder de suggesties ook een veld met de opschrift “s Hertogenbosch”.

De oplossing van het raadsel ligt erin dat de plaatsnamen in de automaat slechts via het eerste letter bereikbaar zijn. Via een gedeelte van de plaatsnaam kan men slechts iets bereiken als deze gedeelte direct aan het begin ligt. Den Haag is trouwens via “Den Haag” bereikbaar maar niet via “s Gravenhage”. Dus volgt de Deutsche Bahn ook hier het gebruik in Nederland. Blijft alleen de vraag van een klant doen zou die de officiële plaatsnaam van ’s-Hertogenbosch niet kent…